Nieuws: #feitoffabel: Opstelten over de hoogte van verkeersboetesterug naar nieuws

opstelten

Ivo Opstelten (VVD), in debat met Nine Kooiman (SP) over het nut van hoge verkeersboetes:

Is het nuttig geweest? Ja, dat is duidelijk gebleken. Wij hebben daar in de Kamer een aantal malen heel goed over kunnen spreken. Daar is onderzoek naar gedaan. De feiten wijzen dat ook uit. Het WODC heeft gezegd dat de boeteverhogingen wel degelijk een effect hebben op het nalevingsgedrag van een groep overtreders, namelijk recidivisten en meerplegers.” (bron: vragenuurtje 15 januari 2013)

Oordeel :

Maar Opstelten shopt selectief.

Context: Nine Kooiman stelt in het vragenuurtje van 15 januari dat vanuit de politie signalen komen dat de verkeersboetes te hoog zijn; zo hoog zelfs dat agenten ze niet meer willen uitschrijven. Opstelten meent dat het bepalen van de hoogte van de boetes iets tussen hem en het parlement is, en dat de hoge boetes effect blijken te hebben. Om dit te ondersteunen beroept hij zich onder andere op een onderzoek van het WODC. Wat volgt is een discussie tussen Opstelten en Kooiman over wat het onderzoek nu eigenlijk zegt over het effect van hoge verkeersboetes.

Uitleg: Opstelten en Kooiman beroepen zich op een onderzoek dat het WODC (het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum) in 2011 heeft uitgevoerd. Dit onderzoek identificeert een aantal oorzaken in de trendbreuk van de opbrengsten uit boetes. Deze opbrengsten vallen tussen 2008 en 2010 namelijk beduidend lager uit dan de ramingen.

Er is in dit onderzoek vooral gekeken naar snelheidsovertredingen, omdat die goed zijn voor veruit de grootste groep boetes.

Klopt de uitspraak van Opstelten?

Ja,…

Opstelten: “Het WODC heeft gezegd dat de boeteverhogingen wel degelijk een effect hebben op het nalevingsgedrag van een groep overtreders, namelijk recidivisten en meerplegers.”

Dit komt overeen met wat er in het onderzoek staat. De onderzoekers hebben gekeken naar hoeveel boetes unieke weggebruikers hebben gekregen in de periode voor en in de periode na de boeteverhoging van 1 april 2008. Uit de analyse blijkt dat inderdaad het aantal snelheidsovertredingen door recidivisten significant is afgenomen als gevolg van de boeteverhoging. Wel wordt het effect versterkt door de crisis (omdat er door de crisis überhaupt minder auto’s op de weg waren).  De boeteverhoging heeft meer effect op recidiverende bestuurders van vrachtwagens, bussen en zware aanhangers, dan op personenauto’s en motoren. Naarmate recidivisten jonger zijn, zijn ze gevoeliger voor de boeteverhoging.

 …maar

Zo bekeken is wat Opstelten zegt dus conform het onderzoek. Maar hier valt nog wel wat op af te dingen. Het onderzoek naar recidivisten focust zich louter op trajectcontroles. Wanneer we het totale onderzoek bekijken, komt een veel genuanceerder beeld naar voren. Het effect van boeteverhogingen blijkt dan helemaal niet zo sterk.

Bij diezelfde trajectcontroles blijkt 35% van de daling in het aantal boetes toe te schrijven aan gedragseffecten, voor een groot deel bewustzijn van de pakkans, en slechts in geringe mate boeteverhoging.  Andere oorzaken voor de daling van het aantal boetes zijn afname van de verkeersdrukte als gevolg van de crisis (7%), slijtage aan het controlesysteem (22%), het aantal dagen dat het systeem buiten werking is bv. wegens werkzaamheden of weersomstandigheden (32%), en 3% overige redenen. Berekend is dat een verhoging van de boete met 1 % leidt tot een circa 0,23% daling van het aantal overtredingen.

Ook boetes aan de hand van metingen door mobiele flitsers op snelwegen tonen geen groot effect van boeteverhogingen. Het aantal boetes is hier tussen 2007 en 2010 gedaald. 55% van deze daling is toe te schrijven aan de afname van de verkeersdrukte, 45% aan gedragswijzigingen. Het is waarschijnlijk dat dit voornamelijk gedragswijziging bij de politie betreft (gewijzigde prioriteitstelling), omdat de gemiddelde snelheidsovertreding van automobilisten nauwelijks is gewijzigd.

Het aantal boetes binnen en buiten de bebouwde kom is tussen 2007 en 2010 sterk gestegen, waarschijnlijk ook door gewijzigde prioriteitsstelling van de politie. De gemiddelde snelheid bij overtreding is wel afgenomen, maar deze afname is zo geleidelijk dat het niet waarschijnlijk is dat ze het gevolg is van de verhoging van de boetes in 2008 en 2010.

De daling van het aantal boetes bij staandehoudingen, ten slotte, is slechts voor 13% toe te schrijven aan gedragseffecten van burgers of politie. Bij de boeteverhoging van 2008 is geen significant verband gevonden met de daling van het aantal boetes, bij de verhoging van 2010 wel, maar ook hier is niet zeker of dit een gedragseffect is van burgers of van politie.

Conclusie

De uitspraak van Opstelten is een mooi voorbeeld van selectief shoppen. Opstelten heeft gelijk als hij stelt dat boeteverhogingen een effect hebben gehad op recidivisten. Het onderzoek waar hij naar verwijst schetst echter een veel genuanceerder beeld, waaruit blijkt dat de daling van het aantal boetes tussen 2007 en 2010 met name is toe te schrijven aan andere factoren dan gedragsverandering, zoals de afname van de verkeersdrukte als gevolg van de crisis, of het niet optimaal funcioneren van apparatuur. En voor zover de daling van het aantal boetes is toe te schrijven aan gedragsveranderingen is het vaak nog de vraag in hoeverre dit gedragsverandering van de verkeersdeelnemer of van de politie betreft.

Bronnen

Publitiek.nl

Rapport WODC

Meer nieuws & #feitoffabel