Nieuws: #feitoffabel 5 april: Remco Dijkstra over smogterug naar nieuws

Remco-dijkstra

Luister hier de uitzending terug

UPDATE 8 april 2012: Een aantal volgers heeft ons erop gewezen dat de oordeel ‘feit’ niet paste die bij de uitleg die wij gaven bij de uitspraak van Remco Dijkstra. Wij hebben daarom ons eigen item gefactcheckt en zijn inderdaad tot de conclusie gekomen dat de uitspraak van Dijkstra als ‘fabel’ beoordeeld moet worden

Remco Dijkstra (VVD):De enige situatie waarbij wij in Nederland last hebben van smog is op oudejaarsavond als al dat vuurwerk de lucht in gaat.” (bron: nu.nl)

 

Wat is smog eigenlijk?
De Rijksoverheid definieert smog als volgt:

Smog is luchtvervuiling die in bepaalde perioden opeens sterk toeneemt. Zo’n periode heet een smogepisode. In Nederland wordt de term smog gebruikt als er meer luchtverontreiniging is dan gewoonlijk, mogelijk met nadelige gevolgen voor de gezondheid

Er zijn twee soorten smog: zomersmog en wintersmog. Zomersmog wordt vooral veroorzaakt door ozon en fijn stof en in mindere mate door stikstofdioxide en zwaveldioxide. In de winter wordt smog veroorzaakt door een mengsel van hoofdzakelijk fijn stof en zwaveldioxide.

Smog (zoals gedefinieerd door de Rijksoverheid) wordt dus veroorzaakt door ozon, fijn stof, stikstofdioxide en / of zwaveldioxide.

Wanneer hebben we ‘last’ van smog?
Om de uitspraak van Remco Dijkstra zo objectief (mensen reageren verschillen op smog) mogelijk te beoordelen kijken we naar de Europese richtlijnen.

De Europese Unie heeft richtlijnen voor de luchtkwaliteit opgesteld onder andere ‘ter bescherming van de menselijke gezondheid’. We hebben het daarom over ‘last’ wanneer een onderdeel (of onderdelen) van deze richtlijn wordt overschreden.

Hoe zien deze richtlijn er precies uit?
De Europese Unie heeft in 2008 de ‘Richtlijn betreffende de luchtkwaliteit en schonere lucht voor Europa’ opgesteld, deze bestaan uit grenswaarden (hier moeten lidstaten zich aan houden) en streefwaarden (hiervoor geldt een ‘inspanningsverplichting’).

De grenswaarden gelden voor de stoffen zwaveldioxide, fijn stof, stikstofdioxide,lood, benzeen en koolmonoxide. De streefwaarden gelden voor ozon, arseen, cadmium, nikkel en benzo(a)pyreen.

Hier een overzicht van de grenswaarden voor de veroorzakers van smog:

Stof Grenswaarde (daggemiddelde) Aantal dagen dat dagnorm mag worden overschreden Grenswaarde (jaargemiddelde)
Fijn stof 50 μg*/m3 35 40 μg/m3
Stikstofdioxide 40 μg/m3
Zwaveldioxide 125 μg/m3 3

Voor een volledig overzicht zie pagina 30 en 31.

*μg/m3= microgram per vierkante meter lucht

Voldoet Nederland aan deze richtlijn?
Nee, Nederland voldoet niet volledig aan deze richtlijn. Uit het ‘Trends in luchtkwaliteit 2012’ van het RIVM blijkt dat de norm voor stikstofdioxide wordt overschreden: In 2012 voldoet ongeveer de helft van de straatstations niet aan de jaargemiddelde norm voor NO2.

De norm voor fijn stof wordt wel gehaald, er zijn dagen dat er een concentratie van meer dan 50 μg/m3 wordt gemeten, maar minder dan 35 keer per jaar. Ten opzichte van 2011 werd er minder fijn stof gemeten.

Omdat Nederland zich dus niet houdt aan de EU-norm voor stikstofdioxide (en stikstofdioxide een onderdeel van smog is) beoordelen we de uitspraak van Remco Dijkstra als een fabel.

En hoe zit het dan met Oud en Nieuw?
Tijdens Oud en Nieuw werd er inderdaad veel meer fijn stof gemeten: 1094 μg/m3 (Utrecht).

Hoe doen we het eigenlijk in vergelijking met andere landen?
De World Health Organization heeft het gehalte fijn stof in stedelijke gebieden internationaal vergeleken.* De top drie landen met een hoog fijn stofgehalte in stedelijke gebieden wordt bezet door Mongolië, Botswana en Pakistan. Nederland scoort op deze lijst een 68e plek  met 26 microgram fijn stof per kubieke meter lucht. Ter vergelijking: In Mongolië bevat de lucht in stedelijke gebieden gemiddeld 279 microgram.

De hoeveelheid fijn stof is Nederland ongeveer gelijk aan de fijnstof in de stedelijke gebieden in de landen om ons heen: Nederland (26 microgram), België (26 microgram), Duitsland (25 microgram), Frankrijk (27 microgram), Groot Brittanië (23 microgram).

*Kleine kanttekening bij deze vergelijking is dat niet alle gegevens uit hetzelfde jaar komen, en niet van ieder land data beschikbaar is.

Bronnen
GGD-richtlijn medische milieukunde: smog en gezondheid
Aantal overschrijdingen EU-grenswaarden
Vuurwerk tijdens de jaarwisseling van 2012/2013

Atlasleefomgeving

World Health Organization

RICHTLIJN 2008/50/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 20 mei 2008 betreffende de luchtkwaliteit en schonere lucht voor Europa
Trends in luchtkwaliteit 2012

 

Meer nieuws & #feitoffabel